Türkiye-İtalya İlişkileri Tarih, Ticaret ve Bilim Diplomasisi Ekseninde İstanbul’da Buluştu

İstanbul’da Palazzo di Venezia’da düzenlenen “Türkiye-İtalya Ekonomik ve Ticari İlişkileri: Tarihsel Perspektif” başlıklı etkinlikte, TÜBA Üyesi ve İstanbul Teknik Üniversitesi’nin eski Rektörü Prof. Dr. İsmail Koyuncu, TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker adına katıldı. Açılış konuşmalarını İtalya’nın Ankara Büyükelçisi Giuseppe Manzo ile Koyuncu gerçekleştirdi.

Koyuncu, iki ülke arasındaki ilişkilerin yalnızca güncel diplomatik temaslar ve ticari anlaşmalarla sınırlı olmadığını belirterek, Akdeniz’in ortak tarihine, yüzyıllar boyunca gelişen ticaret ağlarına ve kültürel etkileşimlere dayanan çok katmanlı bir geçmişe işaret etti. Osmanlı dönemindeki kapitülasyonlardan 19. yüzyılın ticari ve finansal bağlarına, 20. yüzyılın siyasi ve ekonomik dönüşümlerinden günümüz iş birliklerine uzanan süreci özetledi.

Tarihsel Belgeler ve Akademik İş Birlikleri

Koyuncu, 1963’te Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında imzalanan Ankara Anlaşması’nın bu ilişkilerin gelişiminde önemli dönüm noktalarından biri olduğunu ifade etti. Bugün iki ülkenin sanayi, enerji, ulaştırma, savunma sanayi, teknoloji, turizm, bilimsel araştırma ve inovasyon gibi birçok alanda iş birliği yaptığını kaydetti. TÜBA tarafından yayımlanan ve Venedik ile Vatikan arşivlerindeki belge ve diplomatik raporlara dayanan “Reports of the Italian Ambassadors (1512–1789)” adlı eseri de katılımcılarla paylaştı.

Koyuncu, Türkiye ile İtalya arasındaki akademik ve bilimsel iş birliklerinin geliştirilmesine özel önem verdiğini belirtti. Roma’da yer alan ve Avrupa Birliği tarafından finanse edilen Water4All projesine değinen Koyuncu, atık suyun geri kazanımı üzerine yürütülen araştırmalara ilişkin bilgi verdi. İtalyan ortaklarla yeni proje önerileri sunulduğunu da aktardı. Ayrıca iki ülkenin bilim akademileri arasında imzalanan mutabakat muhtırasının değerli olduğunu vurguladı.

Bilim Diplomasisi ve Küresel Meseleler

İklim değişikliği, su kaynaklarının korunması, enerji güvenliği ve yapay zekâ gibi küresel sorunların uluslararası bilimsel iş birlikleriyle çözülebileceği ifade edildi. Koyuncu, TÜBA’nın ev sahipliğinde 19-20 Mart 2027 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenmesi planlanan Dünya Bilim Forumu’na da dikkat çekerek, akademik ilişkilerin bu tür uluslararası platformlarda ortak katkılara dönüşmesini umduğunu söyledi.

Açılış konuşmalarının ardından Gaetano Sabatini, modern dönemde ticarete ilişkin Osmanlı kapitülasyonlarını ele aldı. Roma Tre Üniversitesi’nden Giampaolo Conte, 19. yüzyılın ikinci yarısında İtalya ile Osmanlı arasındaki ticari ve finansal ilişkileri anlattı. Ortadoğu Teknik Üniversitesi’nden Ebru Boyar, geç Osmanlı İstanbul’unda La Turchia / La Turquie gazetesini ve Guillaume de Bondini’yi incelerken; Perugia Yabancılar Üniversitesi’nden Alessandro Albanese Ginammi, Türkiye-İtalya ticaret ilişkilerini ve 1963 Ortaklık Anlaşması’nı değerlendirdi. Bruges’teki Birleşmiş Milletler Üniversitesi’nden Lelio Lapadre ise Avrupa Birliği dış ilişkileri bağlamında Türkiye-İtalya ticari ilişkilerinin mevcut durumunu ve geleceğini tartıştı. Programın kapanış konuşmasını Gaetano Sabatini yaptı.