Şeker: Bilimsel Üretimin Temelinde Etik ve Sorumluluk Var

TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker, Dokuz Eylül Üniversitesi’nde “Akademik Sorumluluk ve Saygınlık” başlıklı bir konferans verdi. Şeker, konuşmasında bilimsel çalışmaların etik ilkeler doğrultusunda yürütülmesinin önemine dikkat çekerek yapay zekânın akademik hayata etkilerinden üniversitelerin toplumsal sorumluluğuna ve Türkiye’nin bilim vizyonuna kadar çok sayıda başlığa değindi.

Etik İlkeler ve Akademik Dürüstlük

Şeker, akademik çalışmaların doğruluk, güvenilirlik, özgünlük ve şeffaflık üzerine kurulması gerektiğini vurguladı. Ortak çalışmalarda katkıların hakkıyla tanınmasının ve bilimsel sonuçların önyargısız değerlendirilmesinin akademik sorumluluğun temel unsurları olduğunu belirtti. Akademisyenlerin yalnızca bilgi üretmekle yükümlü olmadığını, bu birikimi toplumsal gelişime katkı sağlayacak biçimde değerlendirmeleri gerektiğini ifade etti.

Yapay Zekânın Akademideki Yeri

Konuşmasında yapay zekâ teknolojilerinin araştırma ve eğitim üzerindeki etkilerine de değinen Şeker, bu teknolojilerin etik, hukuki ve toplumsal sorunları da beraberinde getirdiğine işaret etti. Kaynak gösterilmeden kullanılan yapay zekâ içerikleri, güvenilir olmayan kaynakların ortaya çıkması ve yapay zekâ desteğinin şeffaf biçimde belirtilmemesi gibi konuların akademik dürüstlük açısından önemli sorunlar oluşturduğunu kaydetti. Yapay zekânın destekleyici bir araç olarak görülmesi gerektiğini, bilimsel ürünün doğruluğu ve etik niteliğinden sorumlu olanın ise araştırmacı olduğunu belirtti. İnsan haklarının, mahremiyetin, güvenliğin ve hesap verebilirliğin bu teknolojilerde gözetilmesi gerektiğini de vurguladı.

Üniversitelerin Üç Temel İşlevi

Şeker, üniversitelerin eğitim-öğretim, araştırma ve toplumsal katkı işlevlerine dikkat çekti. Bilimsel araştırmaların toplumsal sorunlara çözüm üretmesinin ve yaşam kalitesinin artırılmasının önemine değinen Şeker, üniversitelerin değişen koşullara uyum sağlaması ve eğitimde niteliğin korunması gerektiğini ifade etti. Türkiye’nin geleceğinin bilim, teknoloji ve akademi alanlarındaki nitelikli çalışmalarla şekilleneceğini belirten Şeker; araştırmacıların desteklenmesi, uluslararası iş birliklerinin geliştirilmesi ve Ar-Ge yatırımlarından etkin sonuç alınmasının önemini vurguladı. Türk dünyasındaki bilim akademileri arasındaki iş birliklerinin güçlendirilmesinin de bilimsel etkiyi artıracağını söyledi.

TÜBA’nın Destek Programları

Şeker, TÜBA’nın bilimsel çalışmaları desteklemeye yönelik programlarından da bahsetti. Bu kapsamda Üstün Başarılı Genç Bilim İnsanlarını Ödüllendirme Programı (GEBİP), Bilimsel Telif Eser Ödülleri Programı (TESEP), TÜBA-TEKNOFEST Doktora Bilim Ödülleri ve Türk-İslam Bilim Kültür Mirası Projesi’ni anlattı. Genç bilim insanlarının desteklenmesi, nitelikli bilimsel eserlerin üretilmesi ve bilimsel terminolojinin geliştirilmesi gibi faaliyetlerin Türkiye’nin bilimsel birikimine katkı sunduğunu belirtti.

Konuşmasının sonunda Şeker, bilim insanlarının bilgi üretirken etik ilkeleri gözetmeleri, sürekli öğrenmeye açık olmaları ve bilimsel birikimi toplum yararına değerlendirmeleri gerektiğini ifade etti.