COP31’de Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı yayımlandı: Akdeniz için iş birliği çağrısı
COP31 Başkanlığı'nın yayımladığı mutabakat, okyanus temelli iklim eylemleri için ortaklık ve finansmana erişimi öne çıkarıyor. Metinde Akdeniz iklim değişikliği sıcak noktası olarak tanımlanıyor.

COP31 İklim Zirvesi’nde okyanus ve denizlere yönelik iklim eylemlerini hızlandırmayı amaçlayan “Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı” yayımlandı. Metin, okyanus temelli iklim çalışmalarının daha güçlü ortaklıklarla ve finansmana daha kolay erişimle hayata geçirilmesini hedefliyor. Zirve, “Okyanus, Denizler, Doğa ve Arazi Kullanımı — Rio Sinerjisi” temasıyla 9’uncu gününde sürüyor.
Mutabakat yeni bir yükümlülük ya da mekanizma getirmiyor. COP31 Başkanlığı, mevcut girişimleri birbirine bağlamayı, iş birliğini ve imkan paylaşımını desteklemeyi amaçlıyor. Metin, küresel sıcaklık artışının sanayileşme öncesine göre 1,5°C ile sınırlandırılması çabalarını da kapsıyor. Hazırlık, İstanbul Okyanus ve Denizler Çalıştayı, Trabzon Üst Düzey Etkinliği, BM Genel Kurulu Üst Düzey Haftası’ndaki Okyanus Çözümleri Diyaloğu ve Tuvalu ile Fiji’deki Pasifik Pre-COP toplantılarını birbirine bağlayan Mavi Ağ kapsamında yapıldı.
Metinde Akdeniz, sıcak hava dalgalarının, orman yangınlarının, kuraklıkların ve sellerin gıda güvenliğini, biyolojik çeşitliliği ve geçim kaynaklarını tehdit ettiği bir iklim değişikliği sıcak noktası olarak tanımlanıyor. COP31, Akdeniz kıyılarında yapılan ilk BM İklim Değişikliği Konferansı olarak bu sorunlara dikkat çekiyor. Mutabakat, Akdeniz ülkeleri arasında bölgesel diyalog ve iş birliğinin güçlendirilmesini vurguluyor. İstanbul’da UNEP Akdeniz Eylem Planı ve Barselona Sözleşmesi sistemi çerçevesinde İklim Değişikliği Bölgesel Faaliyet Merkezi’nin (CC/RAC) kurulması da Türkiye’nin bölgesel iş birliğine önemli katkısı olarak kabul ediliyor.
Deniz kirliliği, okyanus ısınması, asitlenme, oksijen seviyelerinin düşmesi, biyolojik çeşitlilik kaybı, deniz seviyesinin yükselmesi ve aşırı hava olayları metinde okyanusların iklimi düzenleme işlevine ve ekosistem sağlığına zarar veren etkenler olarak sayılıyor. Bu etkilerin gıda güvenliği, geçim kaynakları ve kıyı topluluklarının dayanıklılığı için risk oluşturduğu belirtiliyor. Gelişmekte olan küçük ada devletleri ile alçak kıyı bölgelerinde yaşayanlar için sonuçların özellikle ağır olduğu ifade ediliyor.
Taraflar, Ulusal Katkı Taahhütleri (NDC) ve Ulusal Uyum Planları (NAP) gibi ulusal planlarında okyanusla ilgili azaltım, uyum ve dayanıklılık konularına daha fazla yer vermeye davet ediliyor. Mangrov ormanları, deniz çayırları, kıyı sulak alanları ve mercan resiflerinin korunması ve restorasyonu da çağrının parçası. Mutabakat, Kunming-Montreal Küresel Biyolojik Çeşitlilik Çerçevesi’ndeki “30×30” hedefini de teyit ediyor. Bu hedefe göre kıyı ve deniz alanlarının en az yüzde 30’u 2030’a kadar korunacak ve etkili biçimde yönetilecek.
Metin, sürdürülebilir balıkçılığı ve su ürünleri yetiştiriciliğini, sorumlu biçimde geliştirilen deniz üstü yenilenebilir enerji faaliyetlerini, kıyı faaliyetlerinde elektrifikasyonu ve emisyon azaltımını da öneriyor. Sürekli okyanus gözlemleri, tahmin kabiliyetleri ve erken uyarı sistemleri etkili iklim eyleminin temeli sayılıyor. İklim değişikliğine özellikle açık gelişmekte olan ülkelerde bu kapasitenin güçlendirilmesi isteniyor.
Finansman tarafında, COP31 Başkanlığı’nın UNDP iş birliğiyle geliştirdiği İklim Uygulama Köprüsü öne çıkıyor. Mutabakat, finansman kuruluşları ile uygulayıcı ortaklar arasındaki iş birliklerinin bu köprü üzerinden geliştirilebileceğini belirtiyor. Ortaklar, Antalya’da bir araya gelen taahhütleri okyanus ve okyanusa bağlı topluluklar için somut faydalara dönüştürerek Mavi Ağ’ı ileriye taşımaya çağrılıyor.
Mutabakat, yeni bir mekanizma kurmak yerine mevcut girişimleri birbirine bağlayarak okyanus temelli iklim eylemini hızlandırmayı hedefliyor.




